Gdy rama okna jest w dobrym stanie, a zawodzi tylko pakiet szybowy, nie trzeba wymieniać całej stolarki – wystarczą szyby zespolone na wymiar dopasowane do gniazda, które już istnieje. To zlecenie rządzi się innymi prawami niż zamówienie do nowego okna: wymiary, grubość i część parametrów narzuca stara rama, a błąd pomiaru wychodzi na jaw dopiero przy osadzaniu. Poniżej zebraliśmy, co sprawdzić przed złożeniem zamówienia u producenta.
Kiedy wystarczy wymienić sam pakiet szybowy?
Wymiana samego pakietu ma sens wtedy, gdy problem dotyczy wyłącznie szkła, a profil, okucia i uszczelki działają poprawnie. Najczęstsze powody to:
- zaparowanie lub osad wewnątrz komory – znak, że uszczelnienie krawędzi przestało być szczelne, a sito molekularne w ramce dystansowej nie nadąża z pochłanianiem wilgoci;
- stłuczenie lub pęknięcie tafli, w tym rysa termiczna biegnąca od krawędzi;
- trwałe uszkodzenia powierzchni, np. głębokie rysy po pracach budowlanych;
- modernizacja izolacyjności w oknach, których ramy mają jeszcze przed sobą lata pracy.
Warto odróżnić te objawy od roszenia na zewnętrznych powierzchniach szyby. Para od strony pokoju albo od strony ulicy to zjawisko fizyczne, a nie wada pakietu – producenci wprost wyłączają je z reklamacji. Rozszczelnionej komory w praktyce się nie regeneruje, dlatego jedynym trwałym rozwiązaniem jest nowy pakiet. Jeśli jednak nieszczelna jest sama rama albo skrzydło opada na zużytych okuciach, nowa szyba nie usunie przyczyny.
Co mówi nadruk na ramce dystansowej?
Pierwszym źródłem danych o starym pakiecie jest oznaczenie na wewnętrznej powierzchni ramki dystansowej, widoczne przez szkło przy krawędzi. Zgodnie z normami zakładowymi producentów nadruk lub pieczęć zawiera co najmniej nazwę producenta, datę produkcji, znak CE z datą wstępnego badania typu i oznaczenie rodzaju szyby. Część zakładów dodaje numer zlecenia, a niekiedy także współczynnik Ug lub izolacyjność akustyczną Rw.
Kluczowy jest zapis konfiguracji. Ciąg 4/16/4 oznacza szkło 4 mm, komorę 16 mm i drugą taflę 4 mm – razem 24 mm grubości pakietu. Dopisek „Ar” wskazuje wypełnienie argonem. Pakiet dwukomorowy zapisuje się analogicznie, np. 4/12/4/12/4, co daje 36 mm.
Nadruk bywa jednak wyblakły, częściowo zasłonięty listwą albo pochodzi od zakładu, który już nie działa. Dlatego traktuj go jako wskazówkę i zawsze potwierdzaj grubość suwmiarką po zdjęciu listew.
Jak zmierzyć szybę do wymiany?
Szyba zespolona na wymiar do istniejącej ramy powstaje według wymiaru samej szyby, a nie światła okna. Widoczna część przeszklenia jest mniejsza od pakietu, bo rama nachodzi na jego krawędź z każdej strony. Pomiar „po szkle” bez demontażu listew przyszybowych daje więc wymiar za mały.
Właściwy pomiar wykonuje się po zdjęciu listew: mierzy się starą szybę albo dno wrębu, czyli gniazda w ramie. W drugim przypadku od wymiaru wrębu odejmuje się luz na obrzeżu po obu stronach. Wartości orientacyjne podaje instrukcja szklenia AGC:
| Parametr osadzenia szyby izolacyjnej | Minimum | Wartość zalecana |
|---|---|---|
| Luz na obrzeżu (krawędź szyby – dno wrębu), szyba < 6 m² | 4 mm | 5 mm |
| Luz na obrzeżu, szyba ≥ 6 m² | 5 mm | 5 mm |
| Wysokość wrębu, szyba < 6 m² | 18 mm | 20 mm |
| Wysokość wrębu, szyba ≥ 6 m² | 25 mm | 25 mm |
| Pas przylegania ramy do krawędzi szyby | 14 mm | 15 mm |
| Luz boczny w szerokości wrębu (z każdej strony) | 3 mm przy uszczelce, 4 mm przy masie | – |
Przykład: przy wrębie o szerokości 1200 mm i luzie 5 mm z każdej strony szyba powinna mieć 1190 mm.
Kilka zasad porządkuje sam zapis pomiaru:
- mierz każdy bok w dwóch–trzech miejscach i sprawdź przekątne – stare ramy bywają wypaczone;
- podawaj wymiary w pełnych milimetrach, najpierw szerokość (B), potem wysokość (H), z wyraźnym oznaczeniem, który wymiar jest którym;
- każde skrzydło mierz osobno, nawet jeśli okna wyglądają identycznie.
Czy w tej samej grubości da się uzyskać lepszą izolacyjność?
Tak – wymiana pakietu o tej samej grubości może wyraźnie obniżyć straty ciepła przez szkło. Starsze pakiety 24 mm często nie mają powłoki niskoemisyjnej, a ich komory wypełnia powietrze. Dane Pilkingtona dla układu 4–16–4 z argonem (90%), liczone wg EN 673, pokazują skalę różnicy:
| Pakiet 4–16–4, argon 90% | Ug [W/(m²K)] |
|---|---|
| szkło bez powłoki | 2,6 |
| powłoka pirolityczna starszej generacji | 1,5 |
| nowoczesna powłoka low-E (magnetronowa) | 1,0–1,1 |
Zysk mieści się więc w gniazdach istniejących ram, bez ingerencji w profil. W pakiecie jednokomorowym powłokę umieszcza się standardowo na pozycji 3, czyli na wewnętrznej tafli od strony komory.
Pułapką bywa chęć przejścia na pakiet dwukomorowy. Pakiet 36, 44 czy 48 mm zwykle nie zmieści się we wrębie zaprojektowanym pod 24 mm. Szerokość wrębu to grubość szyby powiększona o luz boczny z obu stron, a ten wymiar wyznacza profil i listwa przyszybowa. Czy w danym systemie da się zastosować węższą listwę, rozstrzyga wykonawca stolarki na podstawie danych systemodawcy – nie producent szkła.
Przy wymianie jednej szyby w zestawie sąsiadujących przeszkleń zwróć też uwagę na wygląd. Powłoka może zmienić odcień szkła w odbiciu, a nowy pakiet obok dwudziestoletniego będzie widocznie inny.
Kiedy nowy pakiet musi być ze szkła bezpiecznego?
Wymiana to dobry moment, by sprawdzić, czy przeszklenie spełnia aktualne wymagania. Warunki techniczne (rozporządzenie z 12 kwietnia 2002 r.) wymagają, by przezroczyste skrzydła drzwiowe były wykonane z materiału bezpiecznego przy stłuczeniu (§ 295). Przy obniżonym parapecie bez balustrady przepisy przewidują skrzydło nieotwierane i szkło o podwyższonej wytrzymałości (§ 301).
Stary pakiet w drzwiach balkonowych mógł powstać ze zwykłego szkła float. Nowy warto zamówić z taflą hartowaną lub laminowaną. Trzeba pamiętać o dwóch konsekwencjach. Tafla hartowana musi mieć ostateczny wymiar przed obróbką cieplną, bo później nie można jej już przyciąć. Dopuszczalne odchyłki wymiarowe rosną – w normie zakładowej Insoglas wynoszą ±3 mm przy tafli hartowanej i ±4 mm przy laminowanej.
Łuki, skosy i inne kształty w starej stolarce
Renowacje kamienic, okna łukowe nad drzwiami czy trapezowe przeszklenia poddaszy wymagają innego sposobu przekazania wymiarów. W zamówieniu podaje się wszystkie długości boków oraz kąty (przy bokach prostych) i promienie (przy łukach).
Gdy zmierzenie kątów i promieni jest niewykonalne, producent przyjmuje szablon w skali 1:1 z twardej tektury, płyty lub sklejki. Jego zewnętrzny obrys odpowiada wymiarowi szyby – a nie otworu. Na szablonie trzeba też zaznaczyć, z której strony pokazano widok szyby, bo przy kształtach niesymetrycznych pomyłka oznacza lustrzane odbicie. Szablon zostaje u producenta i nie wraca do zamawiającego, więc dla własnej dokumentacji warto go wcześniej obfotografować z miarą.
Jakie dane przekazać producentowi?
Kompletne zamówienie pozwala uniknąć dopytywania i ryzyka, że nowy pakiet nie zgra się z oknem.
| Dane do zamówienia | Skąd je wziąć | Na co uważać |
|---|---|---|
| Wymiar B × H w mm | pomiar szyby lub wrębu minus luz | kolejność: szerokość, potem wysokość |
| Grubość pakietu | suwmiarka, nadruk na ramce | musi zmieścić się we wrębie z luzem bocznym |
| Konfiguracja (np. 4/16/4) | nadruk, pomiar szkła | grubość tafli przy dużych formatach |
| Wypełnienie komory | decyzja zamawiającego | argon jako standard izolacyjny |
| Powłoka low-E | decyzja zamawiającego | odcień obok starych szyb |
| Rodzaj szkła | przepisy i miejsce montażu | hartowane lub laminowane w drzwiach |
| Kolor ramki dystansowej, szprosy | wygląd sąsiednich skrzydeł | spójność całej elewacji |
| Kształt nieprostokątny | kąty, promienie lub szablon 1:1 | zaznaczona strona widoku |
| Liczba sztuk | zestawienie skrzydeł | osobna pozycja dla każdego wymiaru |
Z tak przygotowaną listą firma serwisująca stolarkę może zamówić szyby zespolone na wymiar bezpośrednio u producenta. Takie pakiety, również ze szkłem hartowanym, laminowanym i w kształtach nietypowych, wykonuje między innymi Insoglas – producent działający od 1991 roku w zmechanizowanym zakładzie w Wysogotowie koło Poznania. Szczegóły dostępnych wariantów opisuje strona szyby zespolone na wymiar. Osadzenie pakietu w ramie pozostaje po stronie szklarza lub serwisu okiennego – producent szkła dostarcza sam pakiet.
Jak zaplanować termin wymiany?
Czas realizacji zależy od konfiguracji i zakresu obróbki, dlatego termin najlepiej ustalić przy zamówieniu. Wydłużają go zwłaszcza tafle hartowane lub laminowane, kształty według szablonu oraz większa liczba pozycji o różnych wymiarach.
W praktyce sprawdza się kilka zasad organizacyjnych:
- pomiar wszystkich skrzydeł podczas jednej wizyty i jedno zbiorcze zamówienie zamiast kilku małych;
- przy stłuczonej szybie tymczasowe zabezpieczenie otworu, np. płytą, do czasu dostawy pakietu;
- przygotowanie nowych klocków szklarskich do ponownego osadzenia.
Klocki mają tu większe znaczenie, niż się wydaje. Instrukcja szklenia AGC wyróżnia klocki podszybowe (nośne), pozycjonujące i dystansowe. Klocek powinien być co najmniej tak szeroki jak pakiet, w praktyce około 2 mm szerszy, i mieć typowo 50 mm długości. Odsuwa się go od naroża co najmniej o własną długość. Nie może też blokować odwodnienia wrębu. Rozmieszczenie zależy od sposobu otwierania skrzydła, a błąd w klocowaniu potrafi rozregulować okno nawet przy idealnie wykonanej szybie.
Najczęściej zadawane pytania
Dlaczego szyba paruje między taflami? Para wewnątrz komory oznacza, że pakiet stracił szczelność na krawędzi i do środka dostaje się wilgoć. Sito molekularne w ramce dystansowej ma ograniczoną pojemność, a po jej wyczerpaniu wilgoć skrapla się na szkle. Trwałym rozwiązaniem jest wymiana pakietu.
Jak odczytać oznaczenie 4/16/4? Zapis 4/16/4 oznacza pakiet z dwóch tafli o grubości 4 mm rozdzielonych komorą 16 mm, czyli łącznie 24 mm. Dopisek „Ar” informuje o wypełnieniu argonem.
Lepiej wymienić pakiet czy całe okno? Sama wymiana pakietu wystarcza, gdy rama, okucia i uszczelki są sprawne, a problem dotyczy wyłącznie szkła. Przy zniszczonym profilu lub nieszczelnym osadzeniu skrzydła nowa szyba nie poprawi izolacyjności okna.
Czy do starej ramy zmieści się szyba dwukomorowa? Zwykle nie, ponieważ pakiety dwukomorowe mają 36–48 mm, a starsze ramy projektowano pod około 24 mm. O możliwości zmiany decyduje szerokość wrębu i dostępność węższej listwy przyszybowej w danym systemie.
Jaki luz zostawia się między szybą a ramą? Dla szyb izolacyjnych poniżej 6 m² minimalny luz na obrzeżu wynosi 4 mm, a zalecany 5 mm. Przy większych taflach przyjmuje się 5 mm.
Artykuł zewnętrzny.
